Hoe medemenselijk is Utrecht? Geldt die medemenselijkheid voor alle Utrechters, dus ook voor de mensen zonder geldige verblijfspapieren? En wat kun je daarin als lokale partij doen, als de landelijke politiek het af laat weten? Over deze onderwerpen gingen afgelopen zaterdag elf lokale partijen in gesprek tijdens het gemeentelijk verkiezingsdebat dat we samen met SNDVU-Seguro, STIL, De Tussenvoorziening en Villa Vrede organiseerden.
Dat dit thema leeft in Utrecht, bleek wel uit het grote aantal mensen dat op deze Valentijnsmiddag naar de bibliotheek in de Neude gekomen was. Voorafgaand aan het debat was er een zogeheten living library, waarin ze in gesprek konden met ongedocumenteerde mensen over hun vluchtverhaal en hun leven nu in Nederland.
Ook tijdens het debat was veel aandacht voor de persoonlijke ervaringen van ongedocumenteerde mensen. Zo vertelde de ongedocumenteerde Adepo bij het thema ‘Wonen’ hoe onveilig hij zich voelde in de tijd dat hij op straat leefde. En dat een plek in de opvang hem de rust bood om zich goed voor te kunnen bereiden op zijn juridische problemen.
Dagvoorzitter Hans Spekman voelde aan de hand van drie thema’s (Wonen, Meedoen in de samenleving en Toegang tot zorg) de elf deelnemende politieke partijen stevig aan de tand. Daarbij werd regelmatig de link gelegd tussen lokale en landelijke politiek. Zo waren D66, Volt, ChristenUnie en EenUtrecht het volledig eens met de stelling dat Utrecht de plicht heeft om ervoor te zorgen dat iedereen een dak boven zijn hoofd heeft, ongeacht zijn of haar verblijfsstatus. Maar hoe realiseer je dat, wanneer het Rijk voornemens is om de landelijke financiering van de opvang van ongedocumenteerde mensen stop te zetten?
Niet bezuinigen op opvang en begeleiding
Gert Dijkstra van EenUtrecht was hier stellig in: “Als het Rijk het af laat weten, moet je als gemeente een garantie stellen dat de opvang in Utrecht doorgaat. Ik ben trots op wat de organisaties in Utrecht aan opvang en begeleiding bieden aan deze doelgroep, daar moet je niet op bezuinigen!”
Ook Tabasum Westra (ChristenUnie) benadrukte dat het behouden van de LVV voor haar partij topprioriteit is, aangezien dit een bewezen effectieve methode is om ongedocumenteerde mensen te helpen. Dit kwam haar echter op kritische vragen van Volt te staan, die vorig jaar samen met andere partijen een voorstel indiende waarmee de organisaties voor begeleiding en opvang veel minder hoefden te bezuinigen. Dit voorstel werd echter niet gesteund door de ChristenUnie. “Als de ChristenUnie zich medemenselijk noemt, dan zijn wij € 600.000 medemenselijker” aldus Beau Nederhand van Volt.
Behoud de plekken waar je als mens gezien wordt
Ook bij het thema ‘Meedoen in de samenleving’ was de landelijke politiek niet ver weg. Ilse Raaijmakers (GroenLinks-PvdA) sprak haar zorgen uit over de nieuwe asielwetgeving die ongedocumenteerde mensen criminaliseert. “Deze ontwikkeling maakt dat we als samenleving ons hart verliezen. Dus laten we in Utrecht ervoor zorgen dat we de plekken behouden waar ongedocumenteerden als mens gezien worden.”
Daar was duidelijk niet iedereen het mee eens. Voor VVD-er Patrick van Bergen is participatie verbonden aan integratie in de samenleving. Ongedocumenteerde mensen zouden hiermee volgens hem de indruk kunnen krijgen dat ze in Nederland mogen blijven, terwijl de VVD van mening is dat zij, wanneer hun asielaanvraag afgewezen is, het land moeten verlaten.
Student & Starter en de SP hielden echter een pleidooi om wél in te investeren in deze groep mensen. Jaswinder Singh (SP) kon uit eigen ervaring vertellen hoe belangrijk dat is. “Ik heb de kans gekregen om mee te doen en dat gun ik iedereen, ongeacht het landelijk beleid.”
‘Wanneer je zorg ziet als een mensenrecht, moet je daarin niet shoppen’
De verschillen tussen de politieke partijen waren ook zichtbaar bij het bespreken van de stelling ‘De gemeente Utrecht moet garanderen dat ook ongedocumenteerde mensen toegang hebben tot zorg, zonder angst voor hoge kosten of om opgepakt te worden.’
Hier beperkte het CDA zich tot de zorg die volgens het CAK medisch noodzakelijk is. Volgens CDA-er Bert van Steeg valt er veel winst te behalen in betere communicatie naar zorgverleners, zodat zij weten waar ongedocumenteerde mensen recht op hebben.
Voor de Partij voor de Dieren en BIJ1 is dat echter niet genoeg. Zij dienden eerder al een motie in om ook andere zorg, zoals verslavingszorg en abortuszorg te vergoeden. Dit voorstel werd echter tegengehouden door onder andere het CDA. Louise de Vries (Partij voor de Dieren) en Noura Oul Fakir (BIJ1) waren stellig: “Wanneer je zorg ziet als een mensenrecht, moet je daarin niet shoppen, welke zorg wel en welke zorg niet. En je zou geen brief aan een zorgverlener nodig hoeven hebben om die zorg te krijgen.”
Valentijnsakkoord
Ook na afloop van het debat, gingen de gesprekken over deze onderwerpen nog door. Zo nam de ChristenUnie het initiatief voor een Valentijnsakkoord, dat door EenUtrecht, Volt, GroenLinks-PvdA, D66, SP, BIJ1, Partij voor de Dieren en Student & Starter getekend werd. In dit akkoord kiezen zij onder andere voor het voortzetten van de opvang en begeleiding van ongedocumenteerde mensen en het niet doorvoeren van de strafbaarstelling illegaliteit in Utrecht. Of, zoals het in het akkoord verwoord wordt: ‘In Utrecht telt ieder mens. Wij staan voor waardigheid, zorg en bescherming, ongeacht verblijfsstatus. (…) In Utrecht laten we niemand vallen.’
